शान्ति ‌कंडेल न्यौपानेका चार कविताहरू

विदेशको वाध्यता

मेरा आँखा ओसिला छन् बाढी पैरो देख्दा रुन्छु कहिले जिन्दगीका झाडी मैलो देख्दा केराघारी बन्न पुग्छु कहिले बन्छु केको आँधी चल्दा जिन्दगीमा खोजेको छु टेको चारैतिर मायाजाल बुन्न मन लाग्छ पालमुनि बस्न पाए पानी आफैँ भाग्छ त्यसै त्यसै ओइलाएर बस्नुपर्छ घर सबै गए विदेशमा छैनन् वरपर एयरपोर्टमा दिन दिन विदेशीको लर्को नेपालको बसाइ पनि हुन थाल्यो चर्को आजभोलि चाडबाड ओइलिएको देख्दा खुसी छैनन् कोही पनि फेसबुकमा भेट्दा टाढैबाट निधारमा टीका थाप्नुपर्छ बुझ्दै जाँदा बस्तीतिर अब चाप्नुपर्छ नेपालमा उठाएनन् चिया खा’को कप खै कसरी पूरा गर्छन् लगाएको गफ ? नेपालका सबै चाड आफ्नै जस्ता थिए न्वारन बिहे व्रतबन्ध विदेशीले लिए मुखमा आउँछ झुन्डेको छ परदेशी भयौ कहाँ पाऊँ ? कता खोजौँ ? घरदेशी गयौ !

*****

लघुकथा संसार मासिक अङ्क ३५ (सम्पादकीय)

डिजिटल युगमा फेसबुक, इन्स्टाग्राम जस्ता सामाजिक सञ्जालहरू नेपाली लघुकथाको विस्तारका लागि वरदान साबित भएका छन् । हिजोका दिनमा सिर्जना पाठकमाझ पुर्‍याउन महिनौँ कुर्नुपर्ने बाध्यता आज अन्त्य भएको छ । लेखकले आफ्नो सृजना पोस्ट गर्ने बित्तिकै संसारभरका पाठकसम्म क्षणभरमै पुग्न सक्ने सुविधा अनलाइनले दिएका छन् ।

तर, यो सहजतासँगै एउटा गम्भीर चुनौती पनि थपिएको छ– 'लाइक' र 'कमेन्ट'को संस्कृति । आजभोलि लघुकथाको मूल्याङ्कन यसको शिल्प र वैचारिक गहिराइका आधारमा नभई सामाजिक सञ्जालमा आउने प्रतिक्रियाका आधारमा हुन थालेको छ । तत्कालै भाइरल हुने होडबाजीले गर्दा लेखकहरूमा साधना र पुनर्लेखनको धैर्यता घट्दै गएको छ । हतार–हतार पोस्ट गर्ने र 'लाइक' गनेर बस्ने प्रवृत्तिले लघुकथाको विधागत गरिमालाई नै ओझेलमा पार्ने जोखिम बढाएको छ । सामाजिक सञ्जालको सस्तो लोकप्रियताका लागि लेखिएका सामग्रीले तत्कालका लागि त ताली पाउलान्, तर तिनले लघुकथाको वास्तविक सौन्दर्यलाई न्याय गर्न सक्दैनन् । 

'लघुकथा संसार' आफैँमा एउटा डिजिटल चौतारी हो । हामी प्रविधिको प्रयोगको विरोधी होइनौँ, तर हाम्रो चिन्ता संख्यात्मक वृद्धिमा मात्र नभएर गुणात्मकतामा हुनुपर्छ । प्रविधिलाई माध्यम बनाऔँ, तर आफ्नो साधनालाई ’लाइक’ को सङ्ख्यासँग साटोफेरो नगरौँ । सामाजिक सञ्जालको भित्तोमा हराएर जाने क्षणिक वाहवाही भन्दा समयको कसीमा टिकिरहने कालजयी लघुकथा सिर्जना गर्नु नै आजको आवश्यकता हो ।

अङ्क ३५ पढ्न र डाउनलोड गर्नका लागि

-------------------------------------

.‍..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो

लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

मीना श्रेष्ठका चार कविता

हराएको मुस्कान

बा ! गए एकपटक पनि पछाडि नहेरी कहिल्यै नफर्किने गरी बादल पारीको गाउँ जाँदा माताजीको गलाको पोते हातका इन्द्रधनुषी चुराहरू बट्टामा राखेको कुमकुम मिश्रित सिन्दुरको डिब्बासहित लिएर गए बाले त्यति मात्र लगेनन् । मेरो शिरको ताज कर्ली कपाल लिएर गए वाणीमा सम्मोहन थप्ने मेरो मुस्कान पनि लिएर गए । लैजानै परे पछि, किन लैजानु त्यो निर्दोष मुस्कान निस्फिक्री हाँसो बालसुलभ चञ्चलता बरू लैजानु नि भिडले नछेक्ने दर्किरहने रोक्दै नरोकिने आसुँको झरी, मेरो घाँटी न्याक्ने भक्कानाहरू , कसैले नबुझ्ने ब्यथाहरू, र, किन्नै नसकिने रहरहरू । बा ! तिमी एक्लै गएनौ रित्तै गएनौ उदासी दिएर छोरीलाई लगेका छौ जीवनका ऊर्जाहरू ।

*******

कविता संसार मासिक अङ्क ३२ (सम्पादकीय)

डिजिटल प्रविधिको तीव्र विस्तारसँगै साहित्य पनि अब कागजका सीमित पानाबाट निस्केर विश्वव्यापी पहुँचमा पुगेको छ । आज अनलाइन साहित्यिक पत्रिकाहरू सिर्जना, संवाद र विचार आदानप्रदानका सशक्त माध्यम बनेका छन् । ‘कविता संसार’ जस्ता साहित्यिक मञ्चहरूले नयाँ र पुराना स्रष्टाबीच पुल निर्माण गर्ने महत्वपूर्ण काम गरिरहेका छन् ।

तर अवसरसँगै चुनौतीहरू पनि उत्तिकै छन् । सामाजिक सञ्जालको तात्कालिक भीडमा गहिरो साहित्यभन्दा क्षणिक लोकप्रियता हावी हुने खतरा बढ्दो छ । पाठकको ध्यान छोटिँदै जाँदा गुणस्तरीय सिर्जनालाई टिकाइराख्नु सजिलो छैन । यस्तै अवस्थामा साहित्यिक पत्रिकाको दायित्व केवल सामग्री प्रकाशित गर्नु मात्र होइन, राम्रो साहित्य छनोट गर्ने, नयाँ प्रतिभालाई प्रोत्साहन गर्ने र स्वस्थ साहित्यिक संस्कृतिको निर्माण गर्नु पनि हो ।

साहित्य समाजको संवेदना हो । त्यसैले अनलाइन माध्यमले गति मात्र होइन, गहिराइ पनि जोगाउनुपर्छ । शब्दको सौन्दर्यसँगै विचारको इमानदारी र मानवीय संवेदनालाई केन्द्रमा राख्न सके मात्र साहित्यको वास्तविक उद्देश्य जीवित रहन्छ ।

‘कविता संसार’ले यही विश्वासलाई आत्मसात गर्दै सिर्जनशीलता, विचार र संवेदनाको यात्रालाई निरन्तर अघि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछ ।

अङ्क ३२ पढ्न र डाउनलोड गर्नका लागि फोटोमा क्लिक गर्नुहोस्

..............................................................................‍

..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो

लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।